Galtzerdi irristagaitzak (grip socks): zertarako balio duten, nola jarri eta babak saihesten dituzten

Joan zuzenean galtzerdi luzearekin nola jarri ↓

Galtzerdi irristagaitzek, edo grip socks-ek, gomazko edo silikonazko puntuak edo tirak dituzte oinazpian, eta oinari eusten diote zapatilaren edo botaren barruan. Talde-kiroletako jokalariekin egindako ikerketa batean, oina gutxiago mugitzen zen oinetakoaren barruan balaztatzean, eta jokalariek azkarrago biratzen zuten. Aztertu ez dena da babak saihesten dituzten. Futbolerako eta areto-futbolerako osagarri ona dira, batez ere oina dantzan dabilela sumatzen baduzu, baina ez dute zure neurriko zapatila bat ordezkatzen.

Gida honetan dituzu ikerketek zer dioten, babei buruz zer dakigun, zer mota dauden, taldearen galtzerdi luzeekin nola jarri, araudiak zer dioen eta nola garbitu luzaroago iraun dezaten.

Iturriei buruz: ikerketa batetik datorrenak aipua du ondoan, estekarekin. Aipurik ez duena irizpide praktikoa da: kirolean ohikoa dena, baina ikerketa batek frogatu gabe; adibidez, motak, nola jarri eta nola garbitu.

Zer diren

Oinazpian atxikimendua duten galtzerdiak dira: gomazko edo silikonazko puntuak, tirak edo kuxinak. Futbolekoetan, atxikimendua kanpoaldean dago, galtzerdia barne-zolari eusteko, eta askotan barrualdean ere bai, oina galtzerdiari eusteko. Batzuek, gainera, indargarriak dituzte orpoan eta kuxinak oinazpian.

Ez nahastu pilateseko edo etxean ibiltzeko galtzerdi irristagaitzekin. Horiek zapatilarik gabe lurra zapaltzeko pentsatuta daude.

Zertarako balio duten: ikerketek zer dioten

Galdera	Zer ikusi den
Galtzerdi arrunt batek baino gehiago heltzen dute?	Bai. Laborategian, galtzerdi irristagaitzaren atxikimendua galtzerdi arruntarena ia bikoitza izan zen: 1,17ko marruskadura-koefizientea, 0,60ren aldean (Apps et al., 2022)
Oina gutxiago mugitzen da zapatilaren barruan?	Bai, balaztatzean, eta gehiago zenbat eta biraketa itxiagoa izan. Irristatzea batez ere oinaren aurrealdean ikusi zen, ez orpoan (Apps et al., 2022)
Azkarrago korrika egiten da?	Ikerketa horretan, jokalariek eslaloi-zirkuitu bat azkarrago egin zuten haiekin. Zapatilak lurrari egiten zion atxikimendua ez zen aldatu: hobetzen dena da oina barruan nola doan (Apps et al., 2022)
Beste ikerketa batzuetan errepikatzen da?	Galtzerdiei buruzko 25 ikerketaren berrikuspen batek ondorioztatzen du atxikimendu handikoek kirol-errendimendua hobetu zutela oinaren desplazamendua murriztuz, nahiz eta emaitzak ez ziren oso uniformeak eta ikerketek alborapen-arrisku handia zuten (Painceira-Villar et al., 2026)

Laburbilduz: badago frogarik oinari eusten diotela, eta hobekuntza txiki bat biraketetan eta balaztatzeetan. Ez dago ikerketarik lesioei buruz, ezta partida batean hobeto jokatzen laguntzen duten ere.

Babak saihesten dituzte?

Ez da ezagutzen. Ez dut aurkitu hori aztertzen duen ikerketarik. Areto-futbolean nik babak saihesteko erabiltzen nituen, eta ideiak zentzua du: oina zapatilaren barruan gutxiago mugitzen bada, gutxiago igurzten du. Baina hori ez dago frogatuta.

Aztertu dena hezetasuna da:

• Galtzerdi bustiak. Donejakue bideko mendizaleetan, egunaren amaieran galtzerdiak bustita eramateak ia bikoiztu egiten zuen baben arriskua. Aldiz, galtzerdia zuntz naturalekoa edo sintetikoa izateak ez zuen eraginik izan (Chicharro-Luna et al., 2022). Donejakue bideko beste ikerketa batek ere galtzerdi bustiak arrisku-faktoreen artean aurkitu zituen (Chicharro-Luna et al., 2020).
• Azal hezeagoa. Babak zituzten mendizaleek oineko azala hidratatuagoa zuten babarik ez zutenek baino (Gracia-Sánchez et al., 2024).
• «Baben aurkako» galtzerdiak. Frantziako trail-ultramaratoietan, korrikalarien herenak baben aurkako gisa saldutako galtzerdiak erabiltzen zituen, eta prebentzio-metodo batek ere ez zuen distantzia laburragoetan korrika egiteak adina babestu (Damoisy et al., 2023).

Praktikan: izerdi asko egiten baduzu edo oina bustita jokatzen baduzu, aldatu galtzerdiak atsedenaldian, eta ez fidatu atxikimenduaz bakarrik. Gainerako prebentzioa oinetako baben gidan duzu.

Galtzerdi irristagaitz motak

Ez dago mota hauek alderatzen dituen ikerketarik. Taula irizpide praktikoa da.

Mota	Nolakoa den	Norentzat	Kontuan hartzekoa
Laburra, hanka erdiraino	Ospa-babesaren azpiraino iristen da	Ohikoena futbolean eta areto-futbolean, taldearen galtzerdi luzea moztuta gainean	Galtzerdi luzea moztu behar da, edo oinik gabeko galtzerdi luzea eraman
Luzea, belaunera arte	Galtzerdi luzea eta galtzerdia da aldi berean	Entrenamenduak, edo kolorea zure taldearenarekin bat badator	Partidan, taldearen galtzerdi luzearen kolorekoa izan behar da
Orkatilakoa	Oina eta orkatila bakarrik estaltzen ditu	Pistan edo gimnasioan entrenatzeko	Ez dio ospa-babesari eusten
Atxikimendua kanpoaldean bakarrik	Puntuak barne-zola ukitzen duen aldean	Galtzerdia zapatilan irrista ez dadin nahi baduzu	Oina galtzerdiaren barruan mugi daiteke
Atxikimendua barruan eta kanpoan	Puntuak bi aldeetan	Oina dantzan dabilela sumatzen baduzu	Garestiagoak. Batzuei ez zaizkie hain erosoak iruditzen

Nola jarri taldearen galtzerdi luzeekin

Irizpide praktikoa; ez dago honi buruzko ikerketarik:

1. Moztu taldearen galtzerdi luzea orkatilaren gainetik, edo erabili oinik gabeko galtzerdi luzea.
2. Jarri lehenik galtzerdi irristagaitza, oinazpian zimurrik gabe.
3. Jarri ospa-babesa. Nola aukeratu ospa-babesen gidan duzu.
4. Igo galtzerdi luze moztua gainetik, galtzerdiarekin gainjarrita gera dadin.
5. Zinta erabiltzen baduzu dena eusteko, izan dadila galtzerdi luzearen kolorekoa.

Galtzerdi luze moztuarekin, galtzerdiaren zati bat ikusten da galtzerdi luzearen eta zapatilaren artean. Araudiak ez du zati horri buruz hitz egiten, zintari buruz bakarrik; beraz, seguruena galtzerdi luzearen kolore berekoa izatea da. Hurrengo atalean ikusiko duzu.

Araudiak onartzen du?

Bai: ez dago debekatzen dituen araurik. Axola duena kolorea da.

• Futbola: kanpotik eramaten den zintak edo edozein materialek estaltzen duen galtzerdi luzearen zatiaren kolore berekoa izan behar du (IFAB, 4. araua).
• Areto-futbola: galtzerdi luzearen kanpoaldean zinta edo antzeko zerbait jartzen bada, galtzerdi luzearen zati horren kolore berekoa izan behar du (Areto-futboleko arauak, 4. araua).

Praktikan: aukeratu galtzerdi irristagaitza zure taldearen galtzerdi luzeen kolorekoa, edo eraman bat zuria eta bestea beltza, ohiko bi koloreak estaltzeko.

Galtzerdi luze moztuak: zer diren eta nola moztu

Galtzerdi luze moztuak, edo aurrez moztuak, oin-zatirik gabeko futboleko galtzerdi luzeak dira: orkatilatik belaunera doan hodi bat. Galtzerdi irristagaitzaren gainean jartzen dira. Horrela, galtzerdiaren atxikimendua eta, kanpotik, taldearen galtzerdi luzearen kolorea dituzu, zapatilaren barruan bi oihal-geruza izan gabe.

Ez dago galtzerdi luze moztuei buruzko ikerketarik: atal hau osorik irizpide praktikoa da.

	Aurrez moztuak (erosiak)	Taldearen galtzerdi luzea, moztuta
Nolakoak diren	Oinik gabeko hodia, ertza bukatuta	Betiko galtzerdi luzea, orkatilaren gainetik moztuta
Abantailak	Ertza ez da harizpitzen. Ohiko koloreetan daude	Taldearen kolore eta modelo bera da, zehazki
Kontuan hartzekoa	Taldearen galtzerdi luzearen kolore berekoak izan behar dute	Ertz moztuak hariak askatu edo harizpiak sor ditzake erabiliz gero. Ekipazioa klubarena bada, galdetu moztu aurretik

Nola moztu taldearen galtzerdi luzea:

1. Jarri galtzerdi luzea zapatila kenduta, eta luzatu partidan eramango zenukeen bezala.
2. Markatu ebaki-lerroa orkatila-hezurraren gainetik bi hatz ingurura, galtzerdi luzearen orpoa hasten den lekuan.
3. Kendu eta moztu zuzen guraize zorrotz batzuekin, markatik, aurrean eta atzean altuera berean.
4. Probatu partida aurretik: galtzerdi irristagaitza, ospa-babesa eta galtzerdi luze moztua gainean. Bi hatz inguru gainjarri behar dute.
5. Ez tiratu ertzetik jartzean: horrek harizpitzen du.

Mozterakoan ohiko bi akats:

• Altuegi: galtzerdi luzearen eta zapatilaren artean galtzerdia ikusten da. Galtzerdi luzearen kolore berekoa ez bada, partida ofizial batean ez du balio («Araudiak onartzen du?» atalean ikusiko duzu).
• Baxuegi: ertza zapatilaren barrura sartzen da eta igurzten du.

Neurria eta doikuntza

Irizpide praktikoa:

• Oinaren neurriaren arabera, edozein galtzerdi bezala. Bi neurriren artean bazaude, txikiena: galtzerdi handi batek zimurrak egiten ditu, eta zimurrak igurzten du.
• Ez dezala poltsarik egin orpoan ezta puntan ere.
• Helduleku-puntuek oinaren aurrealdearen eta orpoaren azpian geratu behar dute. Biratzen bazaizkizu, galtzerdia handia da.
• Probatu zure zapatilarekin. Betikoa baino lodiagoa den galtzerdi batek zapatila estu gelditzea eragin dezake.

Nola garbitu luzaroago iraun dezaten

Irizpide praktikoa, fabrikatzaileek ohikoa dutena:

• Itzulita, ur hotzarekin edo epelarekin.
• Lehorgailurik eta erradiadorerik gabe: beroak silikonazko puntuak askatzen ditu.
• Leungarririk gabe, atxikimendua kentzen duen geruza bat uzten baitu.
• Lehortu airean, kirol-poltsatik kanpo.

Aldatzeko garaia da puntuak askatzen direnean edo aurrealdean higatu direnean, zuloak daudenean edo ehuna zabaldu eta jada doitzen ez denean.

Ohiko akatsak

• Partida batean estreinatzea. Probatu aurretik entrenamendu batean.
• Neurri handi bat. Zimurrak egiten baditu, galtzerdi arrunt batek baino gehiago igurzten du.
• Dena atxikimenduaren esku uztea eta galtzerdia blai eginda jokatzea. Hezetasunak jarraitzen du babak gehien errazten dituena izaten.
• Pilateseko galtzerdiak jokatzeko erabiltzea. Lurrerako pentsatuta daude, ez zapatilaren barrurako.
• Galtzerdi luzearenaz bestelako kolore bat agerian uztea partida ofizial batean.
• Erradiadorean lehortzea. Puntuak askatzen dira.

Ohiko galderak

Zertarako balio dute galtzerdi irristagaitzek futbolean? Botaren edo zapatilaren barruan oinari eusteko. Ikerketa batean, oina gutxiago mugitzen zen biraketetan balaztatzean, eta eslaloia azkarrago egiten zen.

Galtzerdi irristagaitzek babak saihesten dituzte? Ez dago aztertuta. Zentzuzkoa da laguntzea oina dantzan badabil, baina ikusi dena da galtzerdi bustiek babak errazten dituztela.

Galtzerdi luzearen gainetik ala azpitik jartzen dira? Azpitik. Ohikoena taldearen galtzerdi luzea moztu eta gainean jartzea da, galtzerdiarekin gainjarrita.

Partida batean baimenduta daude? Bai. Kanpotik ikusten dena taldearen galtzerdi luzearen kolore berekoa izan behar da.

Areto-futbolerako balio dute? Bai. Hainbeste biraketa eta balaztatzerekin, han nabaritzen da gehien oina zapatilaren barruan mugitzen dela.

Pilatesekoek balio dute futbolean jokatzeko? Ez da haien lana. Pilatesekoak oinetakorik gabe lurra zapaltzeko eginak daude. Jokatzeko, hobe zapatilaren barruan eramateko pentsatutako batzuk.

Nola garbitzen dira? Itzulita, ur hotzarekin edo epelarekin, leungarririk gabe eta lehorgailurik gabe. Beroak silikonazko puntuak askatzen ditu.

Zer dira aurrez moztutako galtzerdi luzeak? Oin-zatirik gabeko futboleko galtzerdi luzeak, galtzerdi irristagaitz baten gainean jartzen direnak. Horrela, galtzerdiaren atxikimendua eta taldearen galtzerdi luzearen kolorea eramaten dira.

Nola mozten dira futboleko galtzerdi luzeak? Galtzerdi luzea jantzita, markatu lerroa orkatilaren gainetik bi hatz ingurura, kendu eta moztu zuzen. Probatu aurretik galtzerdiarekin eta ospa-babesarekin: bi hatz inguru gainjarri behar dute.

Areto-futbolean jokatzen baduzu, areto-futboleko zapatilak eta ospa-babesak nola aukeratu ere baduzu.

Lotutako mitoa: «Galtzerdi irristagaitzek babak saihesten dituzte». Mito honi eta beste batzuei buruz ikerketek diotena, Zer dio ebidentziak orrian.

Egileari buruz

Ander Lorenzo Calvo, Farmaziako ikaslea Euskal Herriko Unibertsitatean (UPV/EHU). Areto-futbolean jokatzen du maila altuan: hegaleko jokalaria Aurrera Vitoria Futsalen, eta harekin Bigarren B Mailara igo zen; gimnasioan eta igerilekuan ere entrenatzen du. Lehenago futbolean jokatu zuen Irungo Real Unionen, eta erdi-distantziako atleta izan zen Bidasoa Atletiko Taldean, Gipuzkoako eta Euskadiko txapelketetan dominekin. Ebidentzia zientifikoan oinarritutako errekuperazio- eta entrenamendu-gidak idazten ditu.

Gida hau informatzeko da, eta ez du osasun-profesional baten aholkua ordezkatzen.

---

Iturriak

Ikusi zerrenda osoa (6)

• Apps C, et al. Grip socks improve slalom course performance and reduce in-shoe foot displacement of the forefoot in male and female sports players. J Sports Sci. 2022. doi:10.1080/02640414.2022.2080163
• Chicharro-Luna E, et al. Prevalence and risk factors associated with the formation of dermal lesions on the foot during hiking. J Tissue Viability. 2020. doi:10.1016/j.jtv.2020.04.002
• Chicharro-Luna E, et al. The influence of sock composition on the appearance of foot blisters in hikers. J Tissue Viability. 2022. doi:10.1016/j.jtv.2022.02.002
• Damoisy JB, et al. Epidemiology, prevention methods, and risk factors of foot blisters in French trail ultramarathons. J Sports Med Phys Fitness. 2023. doi:10.23736/S0022-4707.23.14937-1
• Gracia-Sánchez A, et al. Influence of skin hydration level on the occurrence of blisters on the foot during hiking. Int Wound J. 2024. doi:10.1111/iwj.70024
• Painceira-Villar R, et al. Biomechanical Effects of Socks on Plantar Loading and Foot Function: A Systematic Review. Bioengineering (Basel). 2026. doi:10.3390/bioengineering13060643

Beste erreferentzia batzuk: IFAB, Joko-arauak 2026-27, 4. araua · Areto-futboleko arauak, 4. araua.

PubMed-en aurkitutako ikerketak.