Futboleko eta areto-futboleko ospa-babesak: motak, neurriak eta txikiek babesten duten

Joan zuzenean ospa-babes motetara ↓

Ospa-babesak nahitaezkoak dira futbolean eta areto-futbolean, eta babesten dute: ospako kolpeak eta zauriak murrizten dituzte eta hausturen aurka laguntzen dute, nahiz eta denak ez saihestu. Ospa-babesik onena ospa ondo estaltzen dizuna da, zure neurrikoa eta mugitzen ez dena. Mota (orkatila-babesarekin, mahukarekin edo zintarekin) erosotasun kontua da. Oso txikiak, mini deitutakoak, gutxiago estaltzen dute eta ez dira gomendatzen.

Gida honetan duzu zer dioen araudiak, zer dakigun zenbat babesten duten, motak konparatzeko taula batekin, zer gertatzen den txikiekin, nola aukeratu neurria, zer begiratu etiketan eta nola zaindu.

Iturriei buruz: ikerketa batetik datorrenak aipua du ondoan, estekarekin. Aipurik ez duena irizpide praktikoa da: kirolean ohikoa dena, baina ikerketa batek frogatu gabe; adibidez, moten taula eta nola jantzi.

Nahitaezkoak al dira?

Bai, futbolean eta areto-futbolean.

• Futbola: IFABen araudiak (2026-27) dio material egokikoak eta neurri egokikoak izan behar dutela babes zentzuzkoa emateko, eta galtzerdiek estali behar dituztela. Gaineratzen du jokalaria dela neurriaren eta egokiak izatearen arduraduna (IFAB, 4. araua).
• Areto-futbola: galtzerdiek erabat estali behar dituzte, gomazkoak, plastikozkoak edo antzeko materialen batekoak izan behar dute, eta babes-maila zentzuzkoa eman behar dute (Areto-futbolaren arauak, 4. araua).

Araudiak ez du gutxieneko neurririk finkatzen zentimetrotan. Galtzerdiaren gainetik zinta jartzen baduzu, galtzerdiaren kolore berekoa izan behar du.

Benetan babesten al dute?

Galdera	Ikerketetan ikusi dena
Lesioak murrizten al dituzte?	Bai. Herbehereetan, zaletuentzat nahitaezko bihurtu zirenean (1999-2000 denboraldia), larrialdietan artatutako hankaren beheko aldeko lesioak % 20 eta % 25 artean jaitsi ziren, eta futboleko gainerako lesioak, berriz, ez ziren jaitsi. Eragina gehiago nabaritu zen asteburuetan, partida-egunetan (Vriend et al., 2015)
Zenbat moteltzen dute kolpe bat?	Laborategian, merkatuko 23 ospa-babes hanka artifizial batean probatuta, kolpearen indarra % 11-17 eta tibiaren deformazioa % 45-51 murriztu zuten batez beste, ezer gabeko hankarekin alderatuta. Kolperik indartsuenekin, materialen eta diseinuen arteko aldea nabaritu zen (Francisco et al., 2000)
Hausturak saihesten al dituzte?	Laguntzen dute, baina ez dituzte denak saihesten. Berrikuspen baten ondorioa da tibiako hausturaren aurka nahiko babesten dutela dirudiela (Robertson et al., 2022). Hala ere, kolpe batengatik tibiako edo peroneko haustura izan zuten 31 futbolarietatik % 90ek ospa-babesak zeramatzan, eta % 62an kolpea ospa-babesaren gainean bertan izan zen (Boden et al., 1999). Tibiako 100 hausturako beste serie batean, jokalarien % 85ek zeramatzaten (Cattermole et al., 1996)
Eta areto-futbolean?	Areto-futboleko hiru Munduko Txapelketatan, diagnostiko ohikoena hankaren beheko aldeko kolpea izan zen (lesioen % 11), orkatilako bihurduraren aurretik (% 10) (Junge eta Dvorak, 2010)

Laburbilduz: ospa-babesak kolpea banatzen du eta azala eta hezurra babesten ditu, baina sarrera oso gogor batek tibia hauts dezake hala ere. Horregatik, serie horien egileek diseinu hobeak eskatzen dituzte, ez erabiltzeari uztea.

Eta entrenamenduetan? Araudiak partidetan bakarrik behartzen du. Ingalaterrako 55 futbolari profesionali egindako galdetegi batean, entrenatzean ospa-babesik ez eramatea gehien errepikatzen zen prebentzio-gabezietako bat izan zen (Hawkins eta Fuller, 1998). Zure entrenamenduetan kontaktua badago, jantzi.

Ospa-babes motak

Ez dut mota hauek elkarren artean alderatzen dituen ikerketarik aurkitu. Taula hau irizpide praktikoa da.

Mota	Nolakoa den	Norentzat	Kontuan hartzekoa
Orkatila-babesarekin	Oinetik sartzen den funda bati lotutako plaka, orkatilak ere babesten dituena	Haurrak eta oinarrizko futbola. Orkatilan ostikada asko jasotzen dituenarentzat	Bero gehiago ematen dute eta lodiagoak dira botaren barruan
Zintarekin edo belkroarekin	Hankaren atzealdetik ixten diren zinta bat edo bi dituen plaka	Mugitzea nahi ez duten helduak	Zinta gehiegi estutzen baduzu, gogaikarria da. Lasai geratzen bazaizu, behera doa
Mahukarekin	Galtzerdi bat bezala janzten den mahuka elastiko batean sartzen den plaka	Oso ohikoa helduetan. Ondo doitzen dira eta ia ez dira nabaritzen	Mahuka lasaitu egiten da garbiketekin eta aldatu egin behar da
Eusterik gabe (plaka bakarrik)	Plaka soila, galtzerdiak eutsita eta, askotan, zintarekin	Arinena bilatzen duenarentzat	Gehien mugitzen dena da. Hemen sartzen dira ia txiki guztiak
Neurrira eginak edo termomoldagarriak	Zure hankaren formara egokitzen den plaka, batzuetan karbono-zuntzezkoa	Asko jokatzen duenarentzat eta doikuntza zehatza nahi duenarentzat	Garestiagoak. Egiaztatu CE dutela hala ere

Aukeratu mota erosotasunagatik eta doikuntzagatik. Negoziaezina dena da ospa ondo estaltzea eta zure neurrikoa izatea.

Ospa-babes txikiak edo miniak: babesten al dute?

«Mini» ospa-babesak modan jarri dira, ia ez direlako nabaritzen. Arazoa da ospa gutxi estaltzen dutela.

• Ingalaterrako federazioak ez ditu gomendatzen. 2024ko bere gidan ohartarazten du «mikro» edo «mini» ospa-babesek lesio-arriskua handitu dezaketela, agerian geratzen den gunea ez dagoelako hain babestuta. Osparen zati handi bat estaltzen dutenak eta CE marka dutenak aukeratzea gomendatzen du (England Football, 2024).
• Europako arauak estaldura neurtzen du. EN 13061 arauak eramango dituenaren altueraren arabera sailkatzen ditu neurriak, eta zenbat azalera babesten duten egiaztatzen du (SATRA). Zentimetro gutxiko plaka batek nekez estaltzen du heldu baten altuerari dagokiona.
• Ez dago miniak neurtzen dituen ikerketarik. Goikoa federazio baten gomendioa eta arauak eskatzen duena da, ez entsegu bat.

Legezkoak al dira? Araudiak ez du zentimetrorik finkatzen: neurria babes zentzuzko baterako egokia izatea eskatzen du, eta ardura hori jokalariari uzten dio.

Ospa-babes arruntek gogaitzen bazaituzte, probatu lehenago zure altuerara hobeto egokitutako neurri bat edo mahukadun bat; gutxi nabaritzen dira eta gehiago estaltzen dute.

Nola aukeratu neurria

EN 13061 betetzen duten ospa-babesak erabiltzailearen altueraren arabera sailkatzen dira (SATRA). Etiketan edo kaxan neurri bakoitzaren altuera-tartea etorri ohi da: aukeratu zurea.

Ondo datorkizu baldin eta (irizpide praktikoa):

• Orkatilaren gainetik hatz batzuetara hasten da eta belaunaren azpitik hatz batzuetara arte iristen da, belauna tolestean ukitu gabe.
• Osparen aurreko aldea estaltzen du, tibia azalaren azpian bertan dagoen lekua.
• Ez da biratzen ezta behera jaisten ere korrika egitean.
• Ez dizu oin-gaina igurzten oina lurrean jartzean.

Haurrengan, berrikusi neurria denboraldi bakoitzean: hazi egiten dira, eta ospa-babesa labur geratzen da.

Zer begiratu etiketan: CE marka eta EN 13061

• CE marka. Ingalaterrako federazioak gomendatzen du ez erabiltzea marka hori ez duten ospa-babesak (England Football, 2024).
• EN 13061 arauaren aipamena. Futboleko ospa-babesen Europako araua da. Besteak beste, ospa-babesa kolpe lehor batekin eta takoi-kolpe batekin probatzen du, eta suspenditu egiten du kolpeak zeharkatzen badu edo indar gehiegi pasatzen bada (SATRA).
• Altuerako neurria eta erabiltzeko jarraibideak.

Ospa-babes batek horietako ezer adierazten ez badu, ez dakizu zer babes ematen dizun.

Nola jantzi

Irizpide praktikoa; ez dago honi buruzko ikerketarik:

1. Begiratu eskuineko eta ezkerreko hankarenak diren. Asko markatuta datoz (L eta R), plakak tibiaren forma jarraitzen duelako.
2. Zentratu plaka osparen aurreko aldearen gainean.
3. Eutsi: bere zintarekin, mahukarekin edo, plaka bakarrik bada, galtzerdiarekin eta gainean zinta batekin.
4. Igo galtzerdia erabat estali arte. Galtzerdi irristagaitzak erabiltzen badituzu, ospa-babesaren azpian doaz: galtzerdi irristagaitzen gidan azaltzen dut.
5. Egin korrika pixka bat hasi aurretik: jaisten edo biratzen bada, doitu.

Azala: urradurak, narritadura eta alergia

Ospa-babesaren azpian izerdia eta igurtzia elkartzen dira, eta horrek azala narrita dezake. Ospa-babesen azpian dermatitisa zuten 9 eta 16 urte bitarteko 8 haurrengan, alergia-probak negatiboak izan ziren guztietan: narritadura zen, eta egileek izerdiari eta igurtziari egozten diote (Weston eta Morelli, 2006).

Batzuetan, alergia da. Dermatitis larri bat deskribatu da futbolari gazte batengan, bere ospa-babesen aparreko substantzia batengatik (Raison-Peyron et al., 2016).

Zer egin dezakezun (irizpide praktikoa):

• Eraman galtzerdi bat edo mahuka bat ospa-babesaren eta azalaren artean.
• Garbitu funda edo mahuka erabilera bakoitzaren ondoren, eta plaka urarekin eta xaboiarekin.
• Lehortu airean, kirol-poltsatik kanpo.
• Urraduraren bat ateratzen bazaizu, nola tratatu duzu korrika egitean sortzen diren urraduren gidan.

Nola zaindu eta noiz aldatu

• Atera poltsatik etxera iritsi bezain laster. Heze gordeta, usaina hartzen dute eta lehenago hondatzen dira.
• Garbitu oihalezko zatiak haien etiketaren arabera, eta plaka eskuz.
• Ez jarri erradiadorean ezta eguzki gogorrean ere: beroak plaka deforma dezake.

Aldatzeko garaia da baldin eta:

• Plakak arraildurak ditu edo erraz tolesten da.
• Barruko aparra zapalduta edo apurtuta dago.
• Mahukak edo zintak jada ez dute eusten.
• Jada ez dira zure neurrikoak (batez ere haurrengan).

Akats ohikoenak

• Gutxi nabaritzen direlako aukeratzea. Zenbat eta gutxiago estali, orduan eta gutxiago babesten dute.
• Entrenamenduetan ez eramatea kontaktua dagoenean.
• Zure altuerari ez dagokion neurria. Txikia bada, ospa agerian uzten du. Handia bada, mugitu eta igurtzi egiten du.
• Bustita uztea poltsan. Usain txarraren eta azal narritatuaren errezeta da.
• Plaka arraildu batekin jarraitzea. Askoz gutxiago babesten du.

Noiz kontsultatu

• Joan larrialdietara hankan kolpe baten ondoren ezin baduzu oina lurrean jarri, deformatuta ikusten baduzu, zauri irekia baduzu edo mina oso bizia bada eta areagotzen ari bada, hanka oso tenkatuta badago edo oinean inurridura baduzu.
• Joan medikuarengana kolpe batek egun batzuen buruan oraindik min ematen badu edo puztuta jarraitzen badu, edo jaisten ez den koskor bat ateratzen bazaizu.
• Joan medikuarengana edo dermatologoarengana ospa-babesaren azpiko narritadura bi asteren buruan hobetzen ez bada edo babak edo zauriak agertzen badira.
• Galdetu farmazian narritadurarako krema bat eman aurretik.

Ohiko galderak

Nahitaezkoak al dira ospa-babesak areto-futbolean? Bai. Areto-futbolaren arauek eskatzen dute galtzerdiek erabat estaltzea eta babes-maila zentzuzkoa ematea.

Legezkoak al dira ospa-babes txikiak? Araudiak ez du neurririk finkatzen zentimetrotan: babes zentzuzko baterako egokia izatea eskatzen du, eta jokalaria egiten du arduradun. Ingalaterrako federazioak ez ditu miniak gomendatzen, gutxiago estaltzen dutelako.

Neurrika al doaz ospa-babesak? Bai. EN 13061 Europako araua betetzen dutenak eramaten dituenaren altueraren arabera sailkatzen dira.

Ospa-babesak orkatila-babesarekin ala gabe? Orkatila-babesarekin, orkatila ere babesten dute, eta haurrengan erabili ohi dira. Orkatila-babesik gabe, arinagoak eta freskoagoak dira. Erosotasun kontua da; ez dago horiek alderatzen dituen ikerketarik.

Zein doa hanka bakoitzean? L eta R markekin badatoz, L ezkerrekoa da eta R eskuinekoa. Ez badu ezer jartzen, berdinak dira bi hanketarako.

Nola garbitzen dira ospa-babesak? Funda edo mahuka, haien etiketaren arabera. Plaka, eskuz, urarekin eta xaboiarekin. Lehortu airean eta poltsatik kanpo.

Zenbatean behin aldatu behar dira? Ez dago data finkorik. Aldatu plaka arraildurik badago, aparra zapalduta, eusteko sistemak jada ez badu eusten edo txiki geratu bazaizkizu.

Areto-futbolean jokatzen baduzu, areto-futboleko berotzea eta lesioak saihesteko ariketak ere badituzu.

Lotutako mitoa: «Ospa-babesek ez dute ezertarako balio». Mito honi eta beste batzuei buruz ikerketek diotena, Zer dio ebidentziak orrian.

Egileari buruz

Ander Lorenzo Calvo, Farmaziako ikaslea Euskal Herriko Unibertsitatean (UPV/EHU). Areto-futbolean jokatzen du maila altuan: hegaleko jokalaria Aurrera Vitoria Futsalen, eta harekin Bigarren B Mailara igo zen; gimnasioan eta igerilekuan ere entrenatzen du. Lehenago futbolean jokatu zuen Irungo Real Unionen, eta erdi-distantziako atleta izan zen Bidasoa Atletiko Taldean, Gipuzkoako eta Euskadiko txapelketetan dominekin. Ebidentzia zientifikoan oinarritutako errekuperazio- eta entrenamendu-gidak idazten ditu.

Gida hau informatzeko da, eta ez du osasun-profesional baten aholkua ordezkatzen.

---

Iturriak

Ikusi zerrenda osoa (9)

• Boden BP, et al. Tibia and fibula fractures in soccer players. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc. 1999. doi:10.1007/s001670050160
• Cattermole HR, et al. The footballer's fracture. Br J Sports Med. 1996. doi:10.1136/bjsm.30.2.171
• Francisco AC, et al. Comparison of soccer shin guards in preventing tibia fracture. Am J Sports Med. 2000. doi:10.1177/03635465000280021401
• Hawkins RD, Fuller CW. A preliminary assessment of professional footballers' awareness of injury prevention strategies. Br J Sports Med. 1998. doi:10.1136/bjsm.32.2.140
• Junge A, Dvorak J. Injury risk of playing football in Futsal World Cups. Br J Sports Med. 2010. doi:10.1136/bjsm.2010.076752
• Raison-Peyron N, et al. Acetophenone azine: a new allergen responsible for severe contact dermatitis from shin pads. Contact Dermatitis. 2016. doi:10.1111/cod.12579
• Robertson GAJ, et al. Fractures in soccer: The current evidence, and how this can guide practice. J Orthop. 2022. doi:10.1016/j.jor.2022.06.010
• Vriend I, et al. Shinguards effective in preventing lower leg injuries in football: Population-based trend analyses over 25 years. J Sci Med Sport. 2015. doi:10.1016/j.jsams.2014.07.002
• Weston WL, Morelli JG. Dermatitis under soccer shin guards: allergy or contact irritant reaction? Pediatr Dermatol. 2006. doi:10.1111/j.1525-1470.2006.00162.x

Beste erreferentzia batzuk: IFAB, Jokoaren arauak 2026-27, 4. araua · Areto-futbolaren arauak, 4. araua · England Football, «Shin pad guidance for grassroots football in England» (2024ko otsailaren 14a) · SATRA, «EN 13061 football shin guards».

PubMed-en aurkitutako ikerketak.