Periostitis tibiala: zer den, zergatik ematen duen min korrika egitean eta nola saihestu
30 segundotan
- Periostitis tibiala tibiaren barnealdeko mina da, hezurraren ertzean zehar zabaldua, eta korrika egitean edo saltatzean agertzen da. Ikerketetan tibiako barne-estres sindromea deitzen zaio.
- Korrika egitean ohikoenak diren lesioetako bat da: korrikalarien lesio berrien % 9,4, ikerketen berrikuspen baten arabera.
- Arrisku handiagoa duzu lehen ere izan baduzu, emakumea bazara, pisu handiagoa baduzu, oina barrurantz asko hondoratzen bazaizu edo denbora gutxi badaramazu korrika egiten.
- Hobekien saihesten duena entrenamendu neuromuskularra da. Barrurantz hondoratzen den oinerako plantillek ziurrenik laguntzen dute; kolpea moteltzen besterik ez dutenek, ez.
- Mina puntu zehatz batean biltzen bada eta sakatzean min handia ematen badu, edo atsedenean min ematen badizu, joan medikuarengana: estres-haustura izan daiteke.
Periostitis tibiala tibiaren barnealdeko mina da, batez ere beheko erdian; korrika egitean edo saltatzean agertzen da, eta hezurraren ertza sakatzean nabaritzen da. Ikerketetan tibiako barne-estres sindromea deitzen zaio, eta ingelesez shin splints izenez ezagutzen da. Gainkargako lesioa da: hankak asimilatzeko denbora duen baino inpaktu gehiago jasotzen du. Saiakuntzen arabera, hobekien saihesten duena hankaren indarra eta kontrola entrenatzea da.
Gida honetan ikusiko duzu zer den, zehazki non ematen duen min, nork duen arrisku handiagoa, zerk saihesten duen ikerketen arabera (eta zerk ez), zer egin dagoeneko baduzu eta noiz joan medikuarengana.
Iturriei buruz: ikerketa batetik datorrenak aipua du ondoan, estekarekin. Aipurik ez duena irizpide praktikoa da: kirolean ohikoa dena, baina ikerketa batek frogatu gabe; adibidez, kilometroak pixkanaka igotzea.
Gida honetan
Zer da periostitis tibiala
Ariketak eragindako mina da, tibiaren barneko eta atzeko ertzean zehar, beheko aldean, eta sakatzean min ematen du 5 zentimetroko edo gehiagoko zerrenda batean (Winters, 2020). Xehetasun horrek, puntu batean ez baizik zerrenda batean min ematea, bereizten du hankako beste lesio batzuetatik.
«Periostitis» izena periostioa, hezurra estaltzen duen geruza, hantutzen delako ideiatik dator. Gaur egun izenak iradokitzen duena baino gutxiago dakigu: kausa zehatza oraindik ez dago argi (Newman et al., 2013). Argi dagoena da karga metatzean agertzen dela: korrika, jauziak, ibilaldi luzeak.
Oso ohikoa da. Korrikalariekin egindako ikerketen berrikuspen batean bigarren lesio ohikoena izan zen, lesio berrien % 9,4rekin, Akilesen tendinopatiaren atzetik bakarrik (Kakouris et al., 2021). Beste berrikuspen baten kalkuluz, korrikalarien % 5etik % 35era bitartean izaten dute (Newman et al., 2013).
Mediku batek edo fisioterapeuta batek modu fidagarrian diagnostika dezake, zure historiarekin eta miaketarekin: 46 kirolari bakoitza bere aldetik miatu zituzten bi profesionalek kasuen % 96an bat egin zuten. Ikerketa horretan bertan, periostitisa zuten 3 kirolaritik 1ek hankako beste lesio bat ere bazuen (Winters et al., 2018).
Non ematen du min (eta noiz ez den periostitisa)
| Periostitisarekin bat dator | Kontsultatu: beste zerbait izan daiteke | |
|---|---|---|
| Non | Tibiaren barneko ertza, beheko erdian | Hezurraren puntu zehatz bat |
| Zer gunek ematen du min sakatzean | 5 cm-ko edo gehiagoko zerrenda bat | Hatz batekin seinalatzen duzun gune txiki bat |
| Noiz ematen du min | Ariketa egitean | Atsedenean ere, gauez edo oinez ibiltzean |
Lehen zutabea lesioaren definiziotik dator (Winters, 2020). Bigarrena irizpide praktikoa da: hezurreko puntu batean oso kokatuta dagoen min bat estres-haustura izan daiteke, eta hori beste modu batera tratatu behar da.
Esfortzuan hanka oso tenkatuta, inurridura edo oina lokartuta sumatzen baduzu, eta gelditzean pasatzen bazaizu, hori ere ez da periostitisaren ohikoa: esan profesional bati (irizpide praktikoa).
Nork du arrisku handiagoa
Bi metaanalisik bilatu dute zer duten komunean hura jasaten duten korrikalariek eta kirolariek, eta ia guztian bat datoz (Newman et al., 2013; Reinking et al., 2016).
| Faktorea | Zenbat igotzen den arriskua | Ikerketa |
|---|---|---|
| Lehen ere izan izana | 3,7 aldiz gehiago inguru | Newman et al., 2013 |
| Korrika egitean beste lesio bat izan izana | 2,2 aldiz gehiago inguru | Reinking et al., 2016 |
| Emakumea izatea | 1,7 eta 2,4 aldiz gehiago bitartean | Biak |
| Oina barrurantz asko hondoratzen da (nabikularraren jaitsiera 10 mm baino handiagoa) | 2 aldiz gehiago inguru | Newman et al., 2013 |
| Pisu handiagoa edo GMI altuagoa | Zertxobait gehiago (alde txikia) | Biak |
| Aldakaren kanporanzko errotazio handiagoa | Zertxobait gehiago | Biak (Newmanen, gizonetan bakarrik) |
| Urte gutxi korrika | Zenbat eta esperientzia gutxiago, orduan eta arrisku handiagoa | Newman et al., 2013 |
Nabikularra oinaren barneko arkuko hezur bat da. Oina lurrean jartzean, arkua pixka bat jaisten da; «nabikularraren jaitsierak» zenbat jaisten den neurtzen du. Asko jaisten bada, oina barrurantz hondoratzen da: dendetan oin pronatzailea deitu ohi diote horri.
Datu bitxi bat: lehendik plantillak erabiltzen zituztenek arrisku handiagoa zuten (Newman et al., 2013). Horrek ez du esan nahi plantillek eragiten dutenik. Baliteke lehendik ondoezak zituen jendeak eramatea, eta ikerketak ez du jakiten uzten zer gertatu zen lehenago.
Aldatu ezin dena, hala nola emakumea izatea edo lehen izan izana, karga lasaiago igo behar duzula jakiteko balio du. Landu daitekeena hankaren indarra eta kontrola da, eta hori da, hain zuzen, hobekien saihesten duena.
Zerk saihesten du periostitis tibiala (eta zerk ez)
Berrikuspen berrienak 12 saiakuntza bildu zituen, 8.197 parte-hartzailerekin, prebenitzeko modu desberdinak probatu zituztenak (Marques et al., 2025). Haren ondorioak:
| Zer | Emaitza | Ziurtasuna |
|---|---|---|
| Entrenamendu neuromuskularra | Saihesten du (4 saiakuntza, 3.887 pertsona) | Handia |
| Barrurantz hondoratzen den oinerako plantillak | Ziurrenik saihesten dute (4 saiakuntza, 1.047 pertsona) | Ertaina |
| Kolpea moteltzen besterik ez duten plantillak | Eragin argirik ez (2 saiakuntza, 1.571 pertsona) | Handia |
| Luzaketa estatikoak | Ez dago saihesten dutenaren frogarik | — |
| Galtzerdi bereziak | Ez dago saihesten dutenaren frogarik | — |
Entrenamendu neuromuskularra: zer den
Indar-, oreka-, jauzi- eta mugimendu-kontroleko ariketak dira, talde askok erabiltzen dituzten prebentzio-berotzeak bezala. Saiakuntza bakoitzak bere programa erabili zuen; beraz, ez dago errutina ofizialik. Hasteko modu erraz bat (irizpide praktikoa):
- Orpo-altxatzeak, lehenik bi hankekin eta gero batekin.
- Oreka hanka batean, lehenik geldi eta gero beste hanka mugituz edo begiak itxita.
- Squata eta aurrerapausoa, belauna barrurantz joan ez dadin kontrolatuz.
- Jauzi txikiak, leun eta zaratarik gabe lurreratuz.
Astean bi edo hiru aldiz, 10-15 minutu, berotzearen barruan edo korrika egin ondoren (irizpide praktikoa). Ideia gehiago dituzu korrika egiteko teknika-ariketen gidan eta korrika egiteko berotzearen gidan.
Plantillak: zeintzuk bai eta zeintzuk ez
Oina barrurantz asko hondoratzen bazaizu, arkuari eusten dioten plantillek ziurrenik arriskua murrizten dute (Marques et al., 2025). Erosi aurretik, podologo batek balora diezazula oina (irizpide praktikoa). Kolpea moteltzen besterik ez duten plantillek ez zuten eragin argirik erakutsi.
Igo karga pixkanaka
Gainkargako lesioa denez, logikoa da kilometroak, serieak edo jauziak bat-batean ez igotzea, batez ere hastean edo geldialdi baten ondoren itzultzean. Ez dago frogatutako ehunekorik: zuhurrena da aldi bakoitzean gauza bakarra igotzea (kilometroak, erritmoa edo desnibela), eta ez aldatzea aldi berean zapatilak edo gainazala (irizpide praktikoa).
Dagoeneko baduzu: zer egin
Hemen ebidentzia ahula da. Tratamenduei buruzko 11 saiakuntzaren berrikuspen batek ondorioztatu zuen bat ere ez zegoela alborapenetatik behar adina libre gomendatzeko; aztertutakoen artean, talka-uhinak ziren itxaropentsuenak (Winters et al., 2013). Beste berrikuspen batek laburbiltzen du 40 urteko ikerketetan ez dela aurkitu atseden luzea baino argi hobea den ezer (Newman et al., 2013).
Tratamendu gisa funtzionatzen zuela frogatu ez zutenak: intentsitate baxuko laserra, luzaketa- eta indartze-ariketak, konpresio-galtzerdiak, hankarako ferulak eta eremu elektromagnetikoak (Winters et al., 2013). Kontuz: ez da gauza bera tratatzea eta prebenitzea. Prebenitzeko, entrenamendu neuromuskularrak funtzionatzen du.
Bitartean egin ohi dena (irizpide praktikoa):
- Jaitsi karga, guztiz gelditu gabe. Murriztu kilometroak eta intentsitatea minik gabe korrika egin arte, edo aldatu egun batzuetan inpakturik gabeko jardueretara, hala nola igeriketa edo bizikleta.
- Hotza entrenatu ondoren, mina arintzen badizu. Nola aplikatu, hotza ala beroa gidan duzu.
- Itzuli pixkanaka: lehenik, oinez azkar, minik gabe; gero, korrika tarte laburrak oinez ibiltzearekin txandakatuta, lur lauan.
- Erabili mina gida gisa: hurrengo egunean min gehiago ematen badizu, azkarregi joan zara.
- Jarraitu hankako indar-ariketekin, min ematen ez badizute.
Noiz joan medikuarengana
Eskatu hitzordua zure medikuarekin baldin eta (irizpide praktikoa):
- Mina hezurraren puntu zehatz batean biltzen bada eta sakatzean min handia ematen badu: estres-haustura izan daiteke.
- Min ematen badizu atsedenean, gauez edo normal oinez ibiltzean.
- Hantura argia badago, koskor bat, edo mina kolpe baten ondoren hasi bazen.
- Inurridura, oina lokartuta edo hanka oso gogor sumatzen baduzu esfortzuan.
- Ez bada hobetzen karga jaitsi eta 2-3 aste igaro ondoren, edo berriro agertzen bada berriz hasten zaren bakoitzean.
Mina tibian ez baina orpoaren azpian badago, irakurri oin-zolako fasziitisari buruzko gida.
Korrika hasten ari bazara, igo pixkanaka: 8 asteko plana duzu korrika zerotik hasteko gidan.
Ohiko galderak
Periostitis tibiala eta shin splints gauza bera dira? Bai. Arazo beraren izen desberdinak dira. Ikerketetan tibiako barne-estres sindromea deitzen zaio.
Korrika egin daiteke periostitis tibialarekin? Mina arina bada eta hurrengo egunean okerrera egiten ez badu, korrikalari askok jarraitzen dute, kilometro gutxiagorekin eta intentsitate txikiagoarekin. Herrenka bazabiltza, atsedenean min ematen badizu edo mina handitzen ari bada, gelditu eta kontsultatu (irizpide praktikoa).
Zenbat denbora behar du periostitis tibiala sendatzeko? Ikerketek ez dute epe fidagarririk ematen: zenbat denbora daramazun harekin eta karga nola jaisten duzun, horren araberakoa da. Esaten dutena da tratamendu batek ere ez duela argi frogatu iraupena laburtzen duenik.
Konpresio-galtzerdiek balio dute periostitiserako? Tratamendu gisa, ez da frogatu funtzionatzen dutenik. Prebenitzeko, galtzerdi bereziek ere ez dute aldeko frogarik.
Zer zapatila dira onenak periostitis tibialerako? Ez dago modelo batek saihesten duela frogatzen duen ikerketarik, eta kolpea moteltzen besterik ez duten plantillek ez zuten eraginik erakutsi. Aukeratu eroso sentitzen zaren zapatilak, eta ez aldatu bat-batean (irizpide praktikoa).
Periostitisa ala estres-haustura? Periostitisak tibiaren ertzeko 5 cm-ko edo gehiagoko zerrenda batean ematen du min. Mina puntu zehatz batean badago, sakatzean min handia ematen badu edo atsedenean ere bai, estres-haustura izan daiteke: joan medikuarengana.
Deskargatu korrika egiteko berotzea PDFan
Posta elektronikoz bidaliko dizut: lau faseak, bakoitzean zer egin behar den, eta bigarren orrian kros-eguneko poltsaren zerrenda. Bi orri inprimatzeko.
Orriak euskaraz daude. Zuk markatzen duzunerako bakarrik erabiliko dut zure helbide elektronikoa. Informazio gehiago pribatutasun-politikan.
Egileari buruz
Ander Lorenzo Calvo, Farmaziako ikaslea Euskal Herriko Unibertsitatean (UPV/EHU). Areto-futbolean jokatzen du maila altuan: hegaleko jokalaria Aurrera Vitoria Futsalen, eta harekin Bigarren B Mailara igo zen; gimnasioan eta igerilekuan ere entrenatzen du. Lehenago futbolean jokatu zuen Irungo Real Unionen, eta erdi-distantziako atleta izan zen Bidasoa Atletiko Taldean, Gipuzkoako eta Euskadiko txapelketetan dominekin. Ebidentzia zientifikoan oinarritutako errekuperazio- eta entrenamendu-gidak idazten ditu.
Gida hau informatzeko da, eta ez du osasun-profesional baten aholkua ordezkatzen.
Gida honen fitxa
- Iturriak eta idazketa: Ander Lorenzo Calvo, Farmaziako ikaslea Euskal Herriko Unibertsitatean (UPV/EHU).
- Metodoa: Ikerketa batetik datorrenak bere aipua du, eta ikerketak amaierako «Iturriak» atalean daude. Ikerketarik ez duena irizpide praktiko gisa markatuta dago. Arau guztiak, Nola egiten ditudan gidak orrian.
- Mugak: Kirola egiten duten pertsonentzat da. Ez du diagnostikatzeko balio, eta ez du osasun-profesional baten balorazioa ordezkatzen. Kontsultatzeko seinaleak «Noiz joan medikuarengana» atalean daude.
- Argitaratua: 2026ko urriaren 25ean. Aldaketa garrantzitsuak gidan adierazten dira, bere datarekin.
Iturriak
Ikusi zerrenda osoa (7)
- Kakouris N, et al. A systematic review of running-related musculoskeletal injuries in runners. J Sport Health Sci. 2021. doi:10.1016/j.jshs.2021.04.001
- Marques TBT, et al. Preventive interventions for medial tibial stress syndrome: Systematic review and meta-analysis. Gait Posture. 2025. doi:10.1016/j.gaitpost.2025.07.312
- Newman P, et al. Risk factors associated with medial tibial stress syndrome in runners: a systematic review and meta-analysis. Open Access J Sports Med. 2013. doi:10.2147/OAJSM.S39331
- Reinking MF, et al. Medial Tibial Stress Syndrome in Active Individuals: A Systematic Review and Meta-analysis of Risk Factors. Sports Health. 2016. doi:10.1177/1941738116673299
- Winters M, et al. Treatment of medial tibial stress syndrome: a systematic review. Sports Med. 2013. doi:10.1007/s40279-013-0087-0
- Winters M, et al. Medial tibial stress syndrome can be diagnosed reliably using history and physical examination. Br J Sports Med. 2018. doi:10.1136/bjsports-2016-097037
- Winters M. The diagnosis and management of medial tibial stress syndrome: An evidence update. Unfallchirurg. 2020. doi:10.1007/s00113-019-0667-z